• تلفن: ۰۲۱۹۵۱۱۹۰۷۰
  • ایمیل: info@decoshar.com
  • ساعات کاری: همه روزه 08 صبح الی 18 عصر

طراحی داخلی

طراحی داخلی چیست؟

طراحی داخلی (Interior Design) که به عنوان یک حرفه، یک هنر و یک صنعت در دنیا شناخته شده، بهینه سازی فضاهای داخلی ساختمان ها به منظور انجام فعالیت های روزمره یعنی زندگی و کار است. بخش اعظم عمر ما در فضاهای داخلی بناها سپری می شود. این فضاها محیطی را ایجاد می کنند که پاسخ گوی نیازهای اساسی ما نظیر نیاز به سرپناه بوده و بسیاری از فعالیت های ما در آن صورت می گیرد. همچنین آنچه به یک بنا روح می بخشد، فضای داخلی آن است. بنابراین می توان گفت کیفیت فضای داخلی از یک طرف تاثیر مستقیمی بر نحوه انجام فعالیت های ما در آن دارد و از طرف دیگر نگرش، احوال و شخصیت ما را تحت تاثیر قرار می دهد. بر این اساس، هدف طراحی داخلی، بهبود عملکرد فیزیکی و روانی فضا برای راحت سازی زندگی در آن است. فضای معماری بدون طراحی داخلی یا اصلا قابل استفاده نیست و یا در صورت قابل استفاده بودن، کارآیی لازم و بهینه را نخواهد داشت. طراحی داخلی زندگی همه آحاد جامعه را تحت تاثیر قرار می دهد و تاثیرات آن در زندگی به وضوح قابل مشاهده است. از این رو موضوع طراحی داخلی به هیچ وجه محدود به اقشار مرفه و خانه ای اعیانی نیست. طراحی داخلی می تواند برای کل جامعه و طبقات کم درآمد هم مفید باشد. اگر قناعت را اصل اساسی امروز جامعه بدانیم و قصد داشته باشیم امکان زندگی راحت را در فضای ۴۰ یا ۶۰ متری آپارتمان ها فراهم کنیم، طراحی داخلی یک ضرورت گریزناپذیر خواهد بود. طراحی داخلی می تواند به ما نشان دهد که در این فضای کوچک چه طور و با چه وسایلی باید زندگی کنیم. از آنجا که طراحی داخلی در ارتباط مستقیم با ویژگی های روحی – روانی انسان قرار دارد، بایستی برای نیل به یک طرح مطلوب، ویژگی های رفتارهای انسانی در فضاهای داخلی زیستی اعم از عمومی و خصوصی، در طراحی به دقت مورد توجه قرار گیرد. از این رو طراح به هنگام طراحی فضای داخلی با دو مقوله سرو کار دارد: کاربرد آن فضا، و احساس و تاثیری که می خواهد آن فضا بر استفاده کننده داشته باشد. طراحی داخلی طیف گوناگونی از عناصر و مولفه ها از قبیل فرم، نور، رنگ، بافت، کف، سقف، دیوار، عناصر کارکردی و تزیینی و مبلمان را در برمی گیرد. این عناصر ابزارهای کار طراح هستند که همگی باید بطور هماهنگ و متناسب در یک طرح مرتبط و خوش آیند قرار گیرند.

طراحی داخلی که در حد واسط میان معماری و طراحی قرار می گیرد، به همان میزان که شامل جنبه های کاربردی، ساختاری و فنی می شود، طراحی تجسمی و جنبه های بصری و زیبایی شناسانه را نیز در بر دارد. از این رو طراحی داخلی اغلب در ردیف هنرهای تجسمی به حساب آمده است و برای موفقیت در آن، بایستی تا حد نسبتا زیادی با عناصر و اصول طراحی تجسمی و مبادی سواد بصری آشنا بود. اگرچه طراحی داخلی امروزه به عنوان یک تخصص شناخته می شود و محدوده بسیار وسیعی را در بر می گیرد، اما از آنجایی که این رشته در ارتباط مستقیم با فضای داخلی خانه و زندگی روزمره می باشد، شناخت الفبای طراحی داخلی و تبیین مبانی آن به زبان ساده برای عموم به قابل فهم کردن آن و برخوردی علمی با این پدیده خواهد انجامید و در نهایت تاثیری عمیق بر کیفیت فضاهای زیستی جامعه ما خواهد داشت. از این رو بنا است به مباحث مختلف طراحی داخلی بپردازیم و دانش و آگاهی افراد را در این خصوص افزایش دهیم. و سعی خواهیم نمود با ذکر نکات کلیدی و کاربردی در مورد کیفیت فضاهای داخلی خانه، شما را نسبت به محیط و فضای اطرافتان و عناصر موجود در آن حساس تر کنیم و توانایی های علمی و کاربردی شما را در زیباسازی محیط خانه و بهبود کیفیت فضاهای آن افزایش دهیم.

تعریف طراحی داخلی
تعریف طراحی داخلی

مروری بر تاریخچه طراحی داخلی

طراحی داخلی صرفا مربوط به بهبود وضعیت بصری با ظاهری یک فضای داخلی نیست بلکه هدف آن بهینه سازی و سازگار کردن استفاده های مورد نظر برای یک محیط ساخته شده است. در واقع می توان از آن به روندی عملکردی، زیبایی شناختی و هدایت گر، برای رسیدن به اهداف مورد نظر از جمله پویایی، افزایش بازده کاری و یا بهتر کردن روش زندگی یاد کرد. در این راستا، یک طراحی داخلی موفق، علاوه بر این آیتم ها باید پاسخگو در مقابل تغییرات اقتصادی، تکنولوژیکی، جمعیتی و اهداف تجاری سازمان یا نهادی که برای آن در نظر گرفته شده است، باشد.

به عنوان یک فعالیت انسانی، طراحی داخلی دارای پیشینهای طولانی است اما به عنوان یک تخصص مجزا با عنوان «طراح داخلی»، اخیرا مطرح شده است. بسیاری از متخصصان آغاز آن را مربوط به اوایل قرن بیستم و مطرح شدن دکوراسیون داخلی به عنوان حرفه ای مجزا از معماری می دانند. در دهه های اخیر، این مبحث تمرکز زیادی روی فضاهای مسکونی داشته است. در دهه ۱۹۴۰ عناوین «طراحی داخلی» و «طراح داخلی» توسط برخی افراد که یک سری خدمات در این زمینه ارائه می دادند، مطرح شد. بعد از جنگ جهانی دوم، ادارات، هتل ها، فروشگاه ها و مدارس، همزمان با رونق اقتصادی کشورها، از لحاظ ساختار و ترکیبات فضایی، اهمیت زیادی یافتند. به طور کلی می توان دو دسته بندی عملکردی مسکونی و خدماتی را برای طراحی داخلی در نظر گرفت. امروزه همانطور که ساختمانها و مصالح رفته رفته متنوع تر و آمیخته با تکنولوژی پیشرفته تر و قوانین و استانداردهای مورد نیاز می شوند، طراحی داخلی نیز در حال تخصصی تر شدن است.

تازیخچه طراحی داخلی
تازیخچه طراحی داخلی

طراحی داخلی در معماری سنتی

در بررسی معماری سنتی ایران همواره به ایجاد فضاهای پر و خالی با کمک احجام معماری بر می خوریم مقرنس ها و گوشواره ها نمونه هایی از این احجام هستند که بعد منفی دارند. به طور کلی در معماری ایران گچبری ها پدید آوردن همین فضاهای مثبت و منفی هستند. همچنین بازی با رنگ ، آینه کاری ها و بهره گیری از نقوش و طرح های منظم هندسی بخشی از آرایش فضای داخلی بسیاری از مکان ها از جمله خانه ها را تشکیل می داده اند که نمونه های آن در شهرهایی چون کاشان، اصفهان و شیراز فراوانند.

نکته قابل توجه در تزیینات داخلی و خارجی بناهای سنتی ایران این است، که تزیینات جزیی از بنا بوده و هیچ گاه به صورت بزک و عنصری اضافی نبوده است حتی در دورهای سفت کاری و تزیینات هم زمان اجرا می شد. این میزان توجه به ارایه و تزیینات سبب ارتقای کیفیت فضاهای مورد استفاده بوده است. استفاده از شیشه، آیینه، گچ کاری و هنرهای ظریف دیگر در تزئین و آرایه بندی فضا، تمام ملاحضات زیبایی شناسی، اقلیمی و حتى شرعی را نیز شامل می شده است . معماری کویری ایران به ویژه در خانه ها، به علت ماهیت درونگرای آن سرشار از نمونه های بدیع و زیبای طراحی داخلی است که در آن ایجاد فضایی در تضاد با محیط کویری و القای حس زندگی و سرسبزی درون بنا از مهمترین اهداف معماران سنتی در طراحی داخلی بوده است.

طراحی داخلی سنتی
طراحی داخلی سنتی

نقش سواد بصری در طراحی داخلی

اگر بخواهیم تعریفی ساده و گویا از طراحی داخلی ارایه دهیم که روند انجام آن را برای ما روشن سازد، می توانیم بگوییم طراحی داخلی شامل انتخاب عناصر تشکیل دهنده طرح و تنظیم و ترکیب آنها برای ایجاد فضا و کیفیات کار کردی زیبایی شناختی مورد نظر طراح و در نهایت دست یابی به کار کرد مناسب، زیبایی و انتقال مفاهیم و معانی است. در طراحی داخلی، وقتی طراح از عناصر مختلف با توجه به رنگ، فرم، بافت، کیفیت و کارآیی هر کدام بهره می گیرد و آنها را در کارش به یکدیگر مربوط می سازد، در واقع بوسیله این ترکیب می خواهد به اهداف مورد نظر خود در طراحی آن فضا دست یابد. به عبارت دیگر، دست یابی به اهدافی همچون کار کرد مناسب، زیبایی بصری و تاثیر محیطی و روانی موثر و مثبت در طراحی داخلی، مستلزم استفاده هماهنگ، منسجم، معنی دار و زیبا از عناصر طراحی است. در یک طرح مطلوب همه عناصر و اجزا ترکیب در کار کرد و تاثیر کیفی و معنایی که دارند، به هم متکی و وابسته هستند. بر این اساس، موفقیت هر طرح بستگی کامل به چگونگی ترکیب عناصر و الگوهای سه بعدی فضا دارد. گرچه روند کار طراح در ترکیب عناصر طراحی داخلی تا حدی با تعابیر ذهنی و احساسی آمیخته است، لكن این بدان معنی نیست که تعقل و تفكر آگاهانه در این زمینه نقش چندان مهمی ندارد. ترکیب اجزای هر چیزی هم از جنبه ساختاری و مفهومی برخوردار است و هم از جنبه بصری و احساسی. ترکیب عناصر مختلف در یک فضا مستلزم سازماندهی آنها بر اساس الگوهایی است که این عناصر را به صورتی معنی دار و هدفمند به هم مرتبط کند و زمینه لازم را برای ایجاد یک کل واحد، مطابق با اهداف و خواسته های طراح، فراهم آورد، زیرا هیچ عنصر طراحی داخلی نمی تواند بدون ارتباط با عناصر دیگر و ترکیب مناسب با آنها در طرح و فضای معماری حضور یابد و مقاصد طراح را برآورده سازد. انتخاب بجای عناصر طرح و ترکیب آنها در قالب فرم ها و فضاهای مناسب مستلزم قواعدی است که باید در ترکیب بندی و طراحی مورد توجه قرار گیرد. طراحان برای آنکه عناصر طراحی با اهداف و خصوصیات آنچه طرح می شود، تناسب لازم را بیابند، آنها را به کمک قواعد یا تکنیک های مختلف بکار می گیرند. در واقع ارتباطی که بین عناصر طراحی داخلی در طرح نهایی برقرار می شود، از قواعدی پیروی می کند که با توجه به فیزیولوژی دستگاه بینایی انسان استنتاج شده اند و می توانیم به آنها قواعد ادراکی و بصری یا قواعد ترکیب بندی با تکنیک های بصری بگوییم. تناسب، تعادل و ناپایداری، هماهنگی، تنوع و یکنواختی، ریتم، حرکت و سکون از جمله این قواعد و تکنیک ها هستند. شناخت و بکارگیری این قواعد مستلزم  برخورداری از دانشی است که به آن سواد بصری اطلاق می شود. هدف از یادگیری سواد بصری ایجاد یک سیستم ابتدایی برای فهم و ساخت ترکیب بندی های بصری است. بایستی توجه داشت که یک طراح با دانستن و بکار بردن قواعد مربوط به شیوه بیان بصری دچار محدودیت نمی شود، چرا که این اصول، قواعد مطلق و انعطاف ناپذیر نیستند، بلکه اصولی هستند که روش های مختلف و ممکن را برای طراحی فضاهای معماری و نحوه احتمالی ترکیب آنها در قالب الگوهای معنی دار و قابل بازشناسی ارایه می دهند. از طریق یاد گرفتن این اصول می توانیم درباره نقش بصری هر عنصر یا الگو در فضای معماری و معنای آن برای استفاده کننده بطور سنجیده قضاوت کنیم. در مجموع آشنایی با این قواعد دانش و بصیرت ما را توسعه و میدان عمل و امکان گزینش ما را افزایش می دهد و ما را قادر به طراحی گزینه های بهتر و ارزیابی آنها می کند. ما همواره در طراحی داخلی بایستی بکوشیم تا خصوصیات ویژه بصری عناصر طرح و چگونگی ارتباط متقابل آنها را که در نهایت کیفیت زیبایی شناسانه محيط بصری ما را شکل می دهند، با اتکاء به سواد بصری ببینیم و دریابیم تا در ارایه شیوه های متنوعی از ترکی در طراحی، با توجه به مفاهیم فیزیولوژیکی و روانشناسانه، بوجود آوردن گزینه های مخاب طراحی موفق عمل کنیم.

فضا عنصر اصلی طراحی داخلی

فضا در تعریف دکارتی به طور کلی گستره ای است بی انتها و نامحدود ، اما هنگامی که به این اصطلاح ، صفت با اضافه ای الحاق می کنیم در اصل این گستره لايتناهی را با عناصری محدود کرده و قیدی بر آن وارد می کنیم که گویای منظور خاصی باشد ، یا به تعبیر ارسطو که فضا را همچون ظرفی تعبیر کرده که با مظروفی که آن ظرف را پر می کند بدان معنایی خاص می بخشیم به عنوان مثال در هنر نقاشی از طریق خطوط و رنگ های مختلف به عنوان عناصر محدود کننده ، فضای نقاشی را تعریف می کنیم. اما در میان همه هنرها ، معماری به شکل ملموس تری به مقوله فضا مرتبط است. همانطوری که در موجزترین تعریفی که از معماری سراغ داریم ، این هنر را هنر سازماندهی فضا می دانیم. اما حتی اگر از تعریف هم بگذریم می توان به راحتی به درک این نکته رسید که فضای معماری از این جهت فضای ملموس تری نسبت به دیگر هنرها هست که فضای مورد بحث در آن با فضای عینی سر و کار دارد و فضای معماری یک فضای سه بعدی صرف نیست و این همان نکته ای است که بسیارس از آن غافلند. بعد چهارم فضای معماری دقیقا همان محور مورد بحث ما است و ما برای توصیف این بعد از اصطلاح داخل استفاده می کنیم . در هنر معماری و هنرهای وابسته به آن که آنها را در قالب ترکیباتی همچون معماری داخلی ، طراحی داخلی و دکوراسیون داخلی می شناسیم این بعد چهارم نقش بسیار بنیادی ایفا می کند در اثبات این موضوع همان بس که صفت بکار رفته در هر سه ترکیب داخلی است و این بدان معنی است که در هر سه رشته به بعدی از ابعاد چهار گانه در معماری می پردازد که ما از این بعد چهارم تحت عنوان کلی فضای داخلی یاد می کنیم.

باید توجه داشت که در معماری عناصر هندسی در کنار هم به گونه ای چیده می شوند که فضا را به وجود آورده و تعریف می کنند. اولین ساخت مایه طراحی و عنصر اصیل در طراحی داخلی فضا می باشد ما در فضا حرکت می کنیم در آن فرم ها را می بینیم صدا ها را می شنویم و … فضا ویژگیهای زیبایی شناسی وحسی را از محیط پیرامون خود دریافت می کند فضا عنصری بی فرم و پراکنده می باشد و هنگامی که عنصری در حوزه اش قرار میگیرد ارتباط دیداری برقرار می کند با وجود دیگر عناصر در این حوزه ارتباط هایی بین عناصر و با فضا ایجاد می شود و درک ما از این ارتباطات فضا را شکل می دهد .

فضا در طراحی داخلی
فضا در طراحی داخلی

ارتباط طراحی داخلی با سیستم های ساختمانی

طراح داخلی باید دارای معلومات کافی و قدرت تصمیم گیری در مورد سیستم های ساختمانی، به منظور تحقق اهداف پروژه باشد. به عنوان مثال ممکن است طراح داخلی از مهندس سازه بخواهد که یک کانال عبور هوا در زیر کف در نظر بگیرد، در این صورت که باید بالا بیاید و این روی معماری طرح تاثیر می گذارد. یا در مورد نور پردازی باید اطلاعات کافی در مورد هماهنگی نور روز، دیدها و نور پردازی الکتریکی داشته باشد و این مسئله روی کار مهندس برق پروژه تاثیر می گذارد. یا ممکن است طراح داخلی پنجره ها را متناسب با تقسیم نور روز برای تمام فضای کار در نظر بگیرد و در چنین موردی با مشاوره با معمار طرح به نتیجه نهایی خواهند رسید. نظر معمار داخلی باید در تمام تصمیم گیریها مورد توجه قرار گیرد تا با آنالیز سیستمهای ساختمانی و با توجه خاص به مقوله طراحی پایدار و انتخاب مصالح و تکنیک های مناسب در این زمینه، به طراحی محیط بپردازد. شاید در نظر افکار عمومی تصور شود که طراحی داخلی بیشتر در مورد فضاهای نمایشگاهی و فروشگاهی و یا برخی کاربریهای خاص دارای اهمیت است اما تمام کاربریها برای ایجاد شرایط مورد نیاز کاربران خود نیاز به طراحی داخلی دارند. و باید توجه داشت با توجه به اینکه یکی از نیازهای اصلی انسان ها مسکن است طراحی داخلی مسکونی یک نیاز اساسی و یک هنر کاربردی می باشد.